مفهوم و اهمیت داده‎ های شخصی و حریم خصوصی و انواع حمایت از آن در فضای مجازی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مدیرگروه حقوق تجارت الکترونیکی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه علم و فرهنگ

2 دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران

چکیده

پیشرفت فنّاوری، در کنار مزیت‌های فراوان خود، به‌تنهایی به خسارات و جرایم بسیاری در این عرصه منجر شده است. نقض داده‌های شخصی توجه قانونگذاران و افراد درگیر در این حوزه را بسیار جلب کرده است، چراکه از شروع پیشرفت‌های فنّاورانه تا امروز به‌طور گسترده خسارات و جرایم جبران‌ناپذیری به بار آورده است که قانونگذاران را مجبور به توجه و تصویب قوانین جدید در این راستا کرده است. اگرچه حریم خصوصی از دیرباز در قوانین سنتی نیز مورد حمایت بوده است، داده‌های شخصی که بخشی از حریم خصوصی محسوب می‌شود در فضای وب امروز نیاز به قوانین جدید و مطابق با شرایط جدید دارد؛ ازاین‌رو وجود قوانین مطابق با نیازهای روز همواره مورد توجه بوده و هست.
در این نوشتار، با بررسی مفهوم حریم خصوصی در مقررات اتحادیۀ اروپا و نظام حقوقی ایران، چنین تحلیل شده که قوانین نیاز به روزآمدی بیشتری نسبت به پیشرفت‌های عصر دیجیتال دارد و باید مفهوم حریم خصوصی و داده‌های شخصی به‌طور مشخص در بطن قوانین معرفی و مورد حمایت قرار گیرد. این درحالی است که در هیچ‌یک از قوانین بررسی‌شدۀ نظام حقوقی داخلی تعریف جامع و منسجمی از داده‌های شخصی وجود ندارد و این خلأ در قوانین ایران باید بررسی شود. در نهایت تعریفی جامع از دادۀ شخصی ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها


احمدی ناطور، زهرا (1391). نقش فنّاوری‌های نوین اطلاعاتی و ارتباطاتی در نقض حریم خصوصی و راهکارهای مقابله با آن در سیاست کیفری ایران، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد رشتۀ جزا و جرم‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان.
تبار، محسن (1391). بررسی تطبیقی حق حریم خصوصی در ایران و آمریکا. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد رشتۀ حقوق بشر، دانشکدۀ حقوق و علوم انسانی، دانشگاه تهران.
حبیبی، همایون (1395). «حق بر حریم خصوصی در شبکه‌های اجتماعی». مجلۀ تحقیقات حقوقی دانشگاه شهید بهشتی، دورۀ 19، شمارۀ 73، ص 39-64.
رستمی، بهمن (1394). بررسی تطبیقی حریم خصوصی در حقوق جزای ایران و اسناد بینالمللی و حقوق فرانسه. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد رشتۀ جزا و جرم‌شناسی، دانشکدۀ الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه پیام نور.
فتحی، یونس و شاهمرادی، خیراله (1396). «گستره و قلمرو حریم خصوصی در فضای مجازی». مجلۀ حقوقی دادگستری، سال هشتادویکم، شمارۀ 99، ص229-252.
رنجبران، مسلم (1391). سیاست کیفری جمهوری اسلامی ایران در رابطه با نقض خلوت اشخاص. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد رشتۀ جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد.
محسنی، فرید (1396). حریم خصوصی. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق)ع(، چاپ دوم.
نوحه‌خوان، حنیفه (1391). بررسی حریم خصوصی در حقوق کیفری ایران با نگاهی به اسناد بین‌المللی. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد رشتۀ جزا و جرم‌شناسی، دانشکدۀ حقوق دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی.
واعظی، سیدمجتبی و علیپور، سیدعلی (1389). «بررسی موازین حقوقی حاکم بر حریم خصوصی و حمایت از آن در حقوق ایران». نشریۀ حقوق خصوصی دانشگاه تهران، دورۀ 7، شمارۀ 17، ص 133-163.
Davidson, A. (2009). The Law of Electronic Commerce. Cambridge University Press.
OECD (2011). The OECD Privacy Guideline. http://www.oecd.org/sti/ ieconomy/49710223.pdf.
Walther, J. B. (2011). “Introduction to Privacy Online”. in Privacy Online, Perspectives on Privacy and Self-Disclosure in the Social Web. S. Trepte & L. Reinecke (eds).