شرط پذیرش مسئولیت یا جبران خسارت (INDEMNITY)، با تأکید بر قراردادهای بالادستی صنعت نفت و گاز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

2 دانش آموختۀ دکتری حقوق نفت و گاز، دانشگاه تهران

چکیده

دشواری استحصال نفت از اعماق زمین و بستر دریاها صنعت نفت را به یکی از پرخطرترین و پرهزینهترین صنایع جهان تبدیل کرده، به نحوی که طرفین قراردادهای بالادستی هماره به سوی استفاده از راهکارهای گوناگونی برای تخصیص ریسک، همچون شرط پذیرش مسئولیت یا جبران خسارت، سوق داده می‏‌شوند. در شرط مذکور، مسئولیت یا جبران خسارات بر عهدۀ طرفی قرار میگیرد که به نحو مطلوبتری بتواند آن را مدیریت کند. تکرار مداوم این شرط در انواع قراردادهای بالادستی نفت و گاز کشورها، به‌‏ویژه قراردادهای جدید بالادستی نفتی ایران موسوم به قراردادهای IPC را می‌‏توان حاکی از شکل‌‏گیری عادت «مرحله‌‏ای قبل از تشکیل قاعدۀ عرفی» در زمینۀ تخصیص ریسک در صنعت نفت و گاز دانست که بی‌‏تردید گامی در راستای شکل‏‌گیری حقوق عرفی نفت در آینده خواهد بود. اما با تعمق بیشتر در نحوۀ نگارش این شرط در قراردادهای بالادستی و نیز نوشته‌‏های اندیشمندان حقوقی می‌‏توان دریافت که دربارۀ مفهوم دقیق این اصطلاح وفاق کلی وجود ندارد و بعضاً محدودۀ آن با سایر اصطلاحات درهم آمیخته است. بنابراین، در این مقاله به بررسی مفهوم، ماهیت، آثار و نکات مهم در تدوین این شرط پرداخته شده است.

کلیدواژه‌ها


ابراهیمی، سیدنصرالله، طجرلو، رضا و هوشمند، جابر (1397). «حذف زیان تبعی در موافقت‏نامه‏های عملیات مشترک (م.ع.م) نفتی با تأکید بر نظام حقوقی انگلستان». فصلنامۀ مطالعات حقوق خصوصی، دورۀ 48، شمارۀ 3، ص 383ـ400.
ابراهیمی، سیدنصرالله، کشاورزی، غزال، کشاورز بهادری، نرگس و شریفی، شهریار (1396). «نقش باشگاه‏های حمایت و غرامت در جبران خسارات ناشی از آلودگی‏های نفتی». مجلۀ مطالعات حقوق انرژی، دورۀ 3، شمارۀ 2، ص 169ـ192.
ابراهیمی، سیدنصرالله، آقاسیدجعفر کشفی، مونا (1395). «شناسایی و ارزیابی پیامدهای زیست‏محیطی، اجتماعی، ایمنی، امنیتی و بهداشتی (ESHIA) پروژه‏های بالادستی صنعت نفت و گاز». مجلۀ حقوق تطبیقی، دورۀ 7، شمارۀ 1، ص 1ـ22.
ابراهیم‏پور، عادل، ابراهیمی، سیدنصرالله، و باقری، محمود (1395). «تحلیلی بر شرط پذیرش مسئولیت و جبران خسارت (موردکاوی قراردادهای نفت و گاز)». مجلۀ پژوهش‏های حقوق تطبیقی، دورۀ 20، شمارۀ 3، ص 1ـ26.
ایزانلو، محسن (1382). شروط محدودکننده و ساقط‏کنندۀ مسئولیت در قراردادها. تهران: شرکت سهامی انتشار.
بادینی، حسن، شعبانی کندسری، هادی و رادپرور، سجاد (1391). «مسئولیت محض؛ مبانی و مصادیق». مجلۀ مطالعات حقوق تطبیقی، دورۀ 3، شمارۀ 1، ص 19ـ36.
جمالی، مرتضی (1394). شرط مستقل از عقد (مطالعه‏ای تطبیقی در حقوق داخلی و تجارت بین‏الملل). پایان‏نامۀ کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه تهران.
شهیدی، مهدی (1387). شروط ضمن عقد، حقوق مدنی، جلد چهارم. تهران: انتشارات مجد.
لطفی، احسان (1389). تعهد به دادن اطلاعات در حقوق قراردادها. پایان‏نامۀ کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه تهران.
Gallogly, A. J. (2007). “Indemnification Agreements and Additional Insureds under Pennsylvania Law”. Available at: http://www.margolisedelstein.com, Last accessed 29. Oct. 2019
Garner, B. A. (2011). Indemnify and Hold Harmless; Save Harmless, Available at: http://www.greenbag.org, last accessed 29. Oct. 2019
Greenfield, D., & Todesco, J. (2004). “Fundamental Aspects of Oil and Gas Law Revisited”. Alberta Law Review, 1, 75-111.
Indemnification & Duty to Defend Subcommittee (2014). “An Overview of Indemnification and The Duty to Defend”. Available at: http://docs.acec.org, Accessed 29. Oct. 2019
King, H. A. (2019). Contractual Indemnities: Getting the Other Guy to Pay Your Legal Liability. Available at: https://www.acc.com/resource-library/contractual-cogitator-dont-even-think-paying-other-guys-bills-massachusetts, last accessed 29. Oct. 2019
Macattram, G. (2019). “How Can the Indemnity Clause expand or Limit the Responsibility for Liability of the Parties in International Oil and Gas Contracts?” Available at:https://xa.yimg.com/kq/groups, Accessed 29. Oct. 2019
Makarov, T. (2019). “Indemnity in International Oil and Gas Contracts: Key Features, Drafting and Interpretation”. CEPMLP Annual Review, 12.
Matthews, S. (2013). “Indemnification Clauses”. Available at: https://m.acc.com, Last accessed 29. Oct. 2019
Mckinney, S. (2015). “Indemnities in Commonwealth Contracts”. Comcover Conference”. Available at: https://www.finance.gov.au, Last accessed 29. Oct. 2019
McNeely, B. (2011). “Indemnities- Beyond the Basics”. Available at: https://www.finance.gov.au, Last accessed 29. Oct. 2019
Quay, J. H., & Luker, L. M. (1998). “Transferring Risk by Contractual Indemnity: A View from Oil and Energy”. Defense Council Journal, 65, 371-388.
Sartain, C. W., Ballew, J. W., & Slater, R. (2013). Your Fault My Fault, Their Fault, … Does It Even Matter? Indemnification and Exculpatory Agreements in the Oil Patch. Available at: https://www.grayreed.com/portalresource/lookup/poid/Z1tOl9NPluKPtDNIqLMRVPMQiLsSwCZCmC3!/document, Accessed 29. Oct. 2019.
Smith, D. A. V. (2012). The Enforceability of Indemnity Clauses for Oil Pollution Liability in Offshore Petroleum Contracts. Master Thesis, Available at: https://www.duo.uio.no, last accessed 29. Oct. 2019.
Swank S. E., (2014). “Clarifying the Confusing World of Indemnification, Hold Harmless and Defense Clauses”. Available at: https://www.constructionrisk.com/2014/08/clarifying-the-confusing-world-of-indemnification-hold-harmless-and-defense-clauses/, Last accessed 29. Oct. 2019
Thomas, J. E., & Wilson, B. M. (2005). “The Indemnity Principle: From A Financial to A Functional Paradigm”. Journal of Risk Management & Insurance, 10(30), 1-16.
Youngblood, D., H., & Flocos, P. N. (2010). Drafting and Enforcing Complex Indemnification Provisions. Available at: http://www.klgates.com/files/Publication/, last accessed 29. Oct. 2019